Florencja już w ciągu w. XIV stała się dzięki rozwojowi tkactwa miastem bogatym. Znakomite gatunkowo sukna florenckie, produkowane częściowo w wielkich warsztatach będących w rękach bogatych przedsiębiorców i zatrudniających znaczną liczbę robotników, częściowo zaś wytwarzane systemem chałupniczym, cieszyły się popytem nie tylko w Europie, ale i na rynkach azjatyckich. Te duże przedsiębiorstwa manufakturowe, już w zasadzie kapitalistyczne, a również i małe warsztaty chałupnicze, w których pracownicy przerabiali surowiec dostarczony przez przedsiębiorców i otrzymywali od nich za swą pracę skromne wynagrodzenie, tym się różniły od późniejszych fabryk, że nie używano w nich jeszcze maszyn, lecz były oparte na pracy ręcznej. Rozwój przemysłu i związanego z nim handlu zagranicznego pociągnął za sobą powstawanie instytucji bankowych, pozostających również w rękach jednostek czy rodów. Florenckie banki miały swe przedstawicielstwa w różnych miastach włoskich i pozawłoskich, agenci banków florenckich pojawiają się pod koniec w. XIV także w Polsce.
Władzę we Florencji dzierżyło od końca w. XIII siedmiu przedstawicieli bogatych przedsiębiorców, bankierów, lekarzy i prawników, którzy łącznie z dwoma przedstawicielami warstw niższych tworzyli dziewięcioosobową radę, tzw. Signorię. Oczywiście, tamtych siedmiu miało w niej zupełną przewagę. Próba opanowania władzy, podjęta w r. 1378 przez tzw. ciompi, tj. najemnych robotników tkackich i drobnych rzemieślników, nie powiodła się. We wczesnych latach w. XV rządy w Rzeczypospolitej Florenckiej chwycił możny ród bankierski Medyceuszów (Medici) i dzierżył je w trzech pokoleniach niemal do końca stulecia. Kolejni przedstawiciele tego rodu: Kosma (Cosimo), syn jego Piotr (Piero) i wnuk Wa wrzyniec Wspaniały (Lorenzo Magnifico) nie zajmowali wprawdzie żadnego oficjalnego stanowiska, ale poprzez wprowadzanych do Signorii swych popleczników decydowali o wszystkim, byli faktycznymi władcami Florencji Bogactwo miasta sprzyjało rozwojowi sztuki, który widzieliśmy już ni polu architektury i rzeźby, a który obecnie zobaczymy w zakresie malarstwa. Dużą rolę odgrywał w tym rozkwicie życia artystycznego mecenat Medyceuszów oraz innych bogatych rodów.
Była Florencja w w. XV również poważnym ośrodkiem malarstwa, a uczeni florenccy, zwłaszcza matematycy i anatomowie, pracowali ręka w rękę z artystami. Duch tuki przeniknął na wielką skalę artystów, twórczość artystyczna stała się rzec można - jedną z metod badawczych, jednym ze sposobów poznawania świata. Dążenie do prawdy, będące istotą badania naukowego, .decydowało o dążeniu do realizmu w sztuce florenckiej. Ta badawcza, odkrywcza pasja, która ogarnęła artystów, stała się głównym motorem rozwoju malarstwa florenckiego zwłaszcza drugiej ćwierci w. XV. Są to czasy działalności wielkich reformatorów, którzy malarstwu torowali nowe drogi, otwierali nowe perspektywy rozwoju, kładąc tym samym podwaliny pod nowoczesne malarstwo nie tylko Florencji, nie tylko Włoch, ale Europy w ogóle. Florencja drugiej i częściowo trzeciej ćwierci w. XV żyła środowiskiem niezwykle żywotnym, dynamicznym, twórczym, bardzo postępowym, była laboratorium doświadczalno-naukowym, kuźnią nowych pomysłów. Po generacji wielkich odkrywców przyszło w drugiej powie stulecia pokolenie popularyzatorów ich przełomowych zdobyczy, ale równocześnie niemal ostatnie trzydziestolecie w. XV i znaczną część pierwszej ćwierci w. XVI wypełnia działalność największego i najwszechstronniejszego geniusza epoki i jednego z największych ludzi w ogóle - Leonarda da Vinci.